Warsztaty „Cmentarze żydowskie zachodniej Polski. Stan zachowania, dokumentacja”

W piątek – 9 grudnia – odbyły się kolejne warsztaty z cyklu „Życie żydowskie na Pomorzu w pamięci Niemców i Polaków”. Spotkanie pod tytułem „Cmentarze żydowskie zachodniej Polski. Stan zachowania, dokumentacja” miało miejsce w sali konferencyjnej Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Otworzyli je dyrektorka IH prof. Agnieszka Szudarek, dr Paweł Migdalski (IH USz) oraz dr Magdalena Abraham-Diefenbach (Europa-Universität Viadrina Frankfurt/Oder). Warsztaty składały się z trzech części. Pierwszy panel stanowiły prezentacje: Tomasza Wolendera (Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków) o cmentarzu żydowskim w Szczecinie, Magdaleny Abraham-Diefenbach, która omówiła projekt dokumentacji cmentarzy żydowskich na terenie byłej prowincji brandenburskiej, wchodzącej w skład województwa lubuskiego i zachodniopomorskiego, oraz Stevena Reece (Andrews University, Berrien Spprings, MI, USA / Fulbright Scholar to Poland – Instytut Historyczny Uniwersytet Szczeciński / The Matzevah Foundation), który z kolei przedstawił swoje działania na kirkutach w Polsce, oraz relacjach między Żydami i Chrześcijanami. Wszystkie trzy referaty wzajemnie się uzupełniały przekraczając kolejne sfery rozpoznania cmentarzy żydowskich od problematyki historycznej, przez konserwatorską po humanistyczno-filozoficzne podejście do tych znaków pamięci po społeczności żyjącej na tych terenach od setek lat.

Osią panelu drugiego była obszerna prezentacja prof. Leszka Hońdo (Uniwersytet Jagielloński, Kraków) pt. Dokumentacja cmentarzy żydowskich na terenie Polski. Specyfika Ziem Zachodnich i Północnych, która jednak daleko wykroczyła poza określony temat, ale zaprezentował też wiele informacji na temat problematyki śmierci i pochówków wśród ludności żydowskiej, zwracając uwagę na regionalne podobieństwa i różnice. Po tej prezentacji odbyła się długa dyskusja, w której poruszono i postulowano pogłębienie skoordynowanych między różne instytucje działań wobec zachowania szczątków szczecińskiego cmentarza i odnalezionych macew. Jako ważny postulat wskazano działania edukacyjne oraz informacyjne, zwłaszcza wśród młodzieży, w które powinny zaangażować się różne instytucje, w tym USz.

Ostatnim punktem warsztatów było popołudniowe zwiedzanie kirkutu szczecińskiego pod kierunkiem Tomasza Wolendera. Dokładniejsze oględziny nekropolii wskazują, że być może kryje on jeszcze więcej materialnych śladów, niż się powszechnie wydaje, wobec czego konieczne jest podjęcie dalszych działań badawczych wobec tego obiektu, między innymi zabezpieczenie bezczeszczonej zachowanej tam kamiennej macewy oraz odczytanie zachowanych i odnalezionych oraz wkomponowanych w pomnik macew.

Mamy nadzieję, że warsztaty te przyczyniły się do pogłębienia wiedzy na temat cmentarzy żydowskich oraz sprawią, że działania wokół szczecińskiego kirkutu zostaną zintensyfikowane.

Zapraszamy do zapoznania się w fotorelacją.